Święty Wojciech

NA STOLICY BISKUPIEJ W PRADZE
Święty Wojciech, patron Polski i Mucharza urodził się ok. 956 roku w czeskich Libicach, głównej siedzibie rodu Sławników, na wschód od Pragi u ujścia Cidliny do Łaby. Ród to był znamienity, władający sporą częścią Czech. Ojciec i matka skoligaceni byki z saskimi Ludolfingami i czeskimi Przemyślidami. Wojciech młodszy z synów Sławnika, przeznaczony byłby więc zapewne do stanu rycerskiego, gdyby nie choroba na którą zapadł w młodości. Rodzice nie mając nadziei ofiarowali go opiece Matki Bożej, patronce libickiego kościoła. Chłopiec wyzdrowiał i został przeznaczony do stanu duchowego. Bierzmowanie nastąpiło w Libicy przez biskupa misyjnego Adalberta, który nadał mu własne imię Adalbert, Adalbertus, tylko pod tym imieniem znano go na zachodzie. Imię to stało się później łacińskim odpowiednikiem Wojciecha, choć nie stoi z nim w żadnym związku entymologicznym.	Ołtarz główny w Mucharzu
Młody Wojciech pierwsze nauki pobierał w Libicy. Umiejętność czytania i pisania wystarczałoby rycerzowi, o wiele za mało było to dla duchownego.
W wieku lat 16 wysłano go do Magdeburga, znanego w owym czasie ośrodka kultury ze szkołą katedralną, którą kierował mnich benedyktyński Otryk. Dodatkowo miasto to niedawno erygowano do stopnia archidiecezji (968 roku) z arcybiskupem Adalbertem.
Wojciech okazał się zdolny i inteligentnym uczniem, choć pilnością nie grzeszył. Zdarzyło mu się opuszczać lekcje, co nie przeszkodziło mu jednak w uzyskaniu doskonałego wykształcenia.
Powrócił do ojczyzny, już jako subdiakon w roku 981, tym samym, w którym umiera mu ojciec oraz Magdeburski opiekun arcybiskup Adalbert. 2 stycznia 982 roku jest świadkiem kolejnej śmierci. Umiera pierwszy biskup Pragi Ditmar, a Wojciech jako „ulubiony kleryk żołnierz” towarzyszył mu w ostatnich godzinach życia. 19 lutego 982 roku na zjeździe w Levym Hradcu z udziałem księcia Bolesława II, możnowładców i duchownych, opowiedziano się za wyborem Wojciecha na drugiego biskupa Pragi.
Poselstwo czeskie z nowo obranym biskupem pchnięto do Werony, gdzie przebywał Otton II. Miał on prawo mianowania i wprowadzenia na urząd duchowny. Data inwestytury, czyli wręczenia przez cesarza pastorału przypadła na 3 czerwca 983 roku. Obrzęd konsekracyjny z udziałem arcybiskupa moguncji Willigisa (975 – 1011), któremu podlegało biskupstwo praskie, miał miejsce 29 czerwca. W powrotnej drodze młody biskup wszedł do Pragi z pokorą i boso. I taki był jego późniejszy trud pasterski : „na gołej ziemi noce przepędzał, pod głowę kładł kamień, do towarzystwa domowego miał tylko brata Gaudentego i niemowę, on sam trzeci”.

PIELGRZYM CZY WYGNANIEC
Ordynariat praski podległy metropolii w Moguncji nad Renem nie był łatwy – „Bardzo to rzecz łatwa i przyjemna nosić infułę na głowie i podpierać się pastorałem, ale straszliwa rzecz pomyśleć o tym, że będzie trzeba zdawać rachunek Najwyższemu Sędziemu za każdą owieczkę”. W Pradze kwitł handel niewolnikami i jeńcami wojennymi. Zbyt radykalne starania o wprowadzenie chrześcijańskiej moralności do przesyconego pogańskimi obyczajami środowiska możnych nie przyniosły rezultatu. Wojciech, coraz bardziej znienawidzony za wymogi, wraz ze śmiercią matki Strzeżysławy i stracie ostatniego oparcia udał się pod pozorem pielgrzymki do Rzymu. Przez jakiś czas pozostawał wśród benedyktynów na Monte Cassino, następnie w Valleluce.
W Rzymie został przyjęty przez opata Leona do klasztoru benedyktynów pw świętych Bonifacego i Aleksego na Awentynie. 17 kwietnia 990 roku przyjął suknię i złożył śluby zakonne. Po dwóch latach Wojciech spotkał się z przybyłym z Pragi poselstwem. Zmarł właśnie biskup miśnieński Volkold, który zastępował go na biskupim tronie praskim. Mnich awentyński, który nie przestał być biskupem, porzuca więc Rzym i wraca do ojczyzny.
Zakłada tam pierwszy w Czechach klasztor benedyktyński w Brzewnowie (993 rok). W Pradze wytrwał jednak tylko dwa lata. Opuszczony i samotny, nie uzyskawszy zrozumienia nawet u księcia Bolesława II, z początkiem 995 roku jest Wojciech znowu wśród awentyńskich w Rzymie. Na domiar złego pod koniec września 995 roku wrogi mu ród Wrszowców wymordował jego braci, synów Sławnika, w ich posiadłości rodowej, Libicach za wiedzą i zgodą księcia Bolesława II.
W 996 roku metropolita Moguncji, arcybiskup Willigis decyduje o ponownym powrocie Wojciecha do Pragi. W tej sytuacji Wojciech zwraca się do nowego papieża Grzegorza V (wybranego 3 maja 996 roku po śmierci Jana XV) z prośbą: „jeśli owce moje słuchać będą wołania głosu mego, chcę żyć i umierać z nimi (...) jeśli nie, abym z twoim przyzwoleniem mógł pójść kazać obcym i dzikim ludom, które nie znają imienia Boga (...)”.
Papież przychylił się do prośby Wojciecha. Rozpoczyna on podróż do Moguncji, gdzie w sierpniu 996 roku spotyka się z Ottonem III, pielgrzymuje następnie do świętych patronów Francji ( Tours, St. Denis, Fleury, St. Maur) poczym kieruje się przez Węgry w kierunku kraju Polan.

MISJA W PRUSACH
Po spotkaniu z Papieżem Grzegorzem V, cesarzem Ottonem III i pielgrzymce po Francji Wojciech udaje się przez Węgry, do kraju Polan, gdzie u boku Bolesława Chrobrego znalazł już wcześniej schronienie najstarszy jego brat Sobiebor. Jak głosi legenda, w drodze do Gniezna miał Wojciech zatrzymać się w Mucharzu, odprawić Mszę Świętą i lud nawrócony do chrześcijaństwa utwierdzać.
W połowie marca 997 roku Wojciech stanął w Gnieźnie życzliwie przyjęty przez Bolesława Chrobrego. W porozumieniu z księciem pragnął prowadzić misję na obrzeżach państwa Polan, w pogańskich Prusach. Hipotetyczna droga z Gniezna do Gdańska mogła wieść przez grody Źnin, Mieściska, Wyszogród, Świecie, Starogard. Końcem marca lub w kwietniu 997 roku Wojciech, w towarzystwie młodszego brata Radzima – Gaudetego oraz Bogusza, również duchownego, stanął w Gdańsku gdzie: „Chrzci ogromną rzeszę ludzi (...)”. Stamtąd popłyną morzem do Prus i wylądował na wschód od dzisiejszego Elbląga. Zbrojnych, towarzyszących mu z rozkazu Bolesława, odesłał.
Misja trwała około 12 dni, kiedy 23 kwietnia 997 roku „z rozwścieczonej zgrai wyskoczył zapalczywy Sicco i z całych sił wywijając ogromnym oszczepem, przebił na wskroś jego serce”. Zabił do Prus, którego brat, prawdopodobnie niedługo przedtem poległ w walce z Polakami. Gaudentego i Bogusza puszczono wolno, spodziewając się okupu za ciało misjonarza. Męczeńska śmierć Wojciecha nastąpiła w Świętym Gaju, nieopodal Dzierzgonia i Pasłęka. Ciało misjonarza wykupił Bolesław Chrobry na wagę złota i z wielką czcią umieścił w Trzemesznie, a następnie w Gnieźnie, w kościele wzniesionym jeszcze przez Mieszka I. Śmierć Wojciecha wyrwała olbrzymie wrażenie w świecie zachodniego chrześcijaństwa. Bolesław, który dopiero przekroczył trzydziestkę, wykazał w tej sprawie przezorność zupełnie genialną.
Już w 999 roku brat zamordowanego Gaudenty udał się do Rzymu w sprawie kanonizacji biskupa Wojciecha, która jeszcze tego samego roku doszła do skutku. Kanonizacja w czasie pontyfikatu Sylwestra II (999 – 1003) miała dla młodego państwa polskiego ogromny wymiar religijny i polityczny. Gniezno stało się jednym z centrów pielgrzymkowych zachodniego chrześcijaństwa i równocześnie kult ten przyśpieszył całkowite usamodzielnienie się Kościoła polskiego, który w 999 roku posiadł własnego metropolitę. Arcybiskupem gnieźnieńskim został brat św. Wojciecha Gaudenty. Dotychczas istniało na ziemiach Polan tylko jedno biskupstwo misyjne w Poznaniu. Dla jasności należy dodać, że Czechy – gdzie chrześcijaństwo było starsze – otrzymało arcybiskupstwo dopiero w XIV wieku.
W 1000 roku do grobu św. Męczennika przybył w otoczeniu licznych panów duchownych i świeckich cesarz Otton III. Wlaśnie na zorganizowanym z okazji tej pielgrzymki zjeździe w Gnieźnie proklamowano powstanie metropolii i trzech podległych jej biskupstw w: Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu.

W TRADYCJI LUDOWEJ
Dzień Św. Wojciecha i jego wigilia związane były z hodowlą bydła i owiec. Po Św. Wojciechu odbywał się redyk – pasterze wyruszali na hale z owcami. Była to ważna uroczystość w pasterskiej społeczności dawnych wsi podkarpackich, pełna magicznych zabiegów, mająca zapewnić pomyślny przebieg wypasu aż do dniaŚw. Michała 29 września.

W TRADYCJI MUCHARZA
W zbiorach archiwum parafialnego znajdują się opracowania różnych autorów, którzy pisali o Mucharzu, jego parafii i okolicach. Podają oni jako prawdopodobne, że św. Wojciech mógł być w Mucharzu nawet dwa razy. Raz w pierwszym okresie swoich rządów na biskupstwie praskim (982 – 988), kiedy to miała podlegać mu ziemia krakowska i niektóre części Śląska. On zaś “niestrudzony wędrowiec” – jak go nazywa kronikarz współczesny – w podróżach duszpasterskich po swojej diecezji na pewno dotarł i tu do Mucharza. Po raz drugi miał św. Biskup odwiedzić Mucharz udając się na dwór Bolesława Chrobrego. Na placu przykościelnym w Mucharzu stoi kamienna statua św. Wojciecha. Wanda Zakrzewska, pisząca o Mucharzu w Tygodniku Powszechnym w roku 1953, napisała, że przed dziejami Mucharza i jego parafii stoi się w zadumie, jak przed kamienną statuą, która nie wiadomo kiedy powstała i czyim jest dziełem.
Prawdopodobnie pierwotny kościół w Mucharzu był pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, tak jak drugi wybudowany z kamienia w roku 1359, który opisuje ks. Jan Długosz, a który został rozbudowany w latach 1688-1690. Poświęcenia dokonał biskup sufragan krakowski Stanisław Szembek. Patronem parafii został Św. Wojciech. Kościół ten posiadał boczny ołtarz poświęcony patronowi. Obecny kościół, wybudowany w latach 1835 – 1868, a konsekrowany 5 IX 1881 przez księdza Biskupa krakowskiego Albina Sasa Dunajewskiego jest również pod wezwaniem Św. Wojciecha biskupa i męczennika.

ATRYBUTY
Orzeł – symbol neofity i Chrystusa Zmartwychwstałego, pastorał lub krzyż podwójny – symbol władzy biskupiej, wiosło, gdyż do Prus podróżował łodzią po Wiśle oraz włócznie od których zginął.

PIEŚŃ DO ŚWIĘTEGO WOJCIECHA
Klejnocie zacny w Polskiej Koronie
Wojciechu Święty, Biskupie Kapłanie,
Na drogiej Ziemi przemożny Patronie
Pamięć Twa z nami niech wiecznie zostanie.

O spojrzyj na nas niegdyś z nieba wysokości,
pomnij na słowa niegdyś tutaj siane,
Niech już wydadzą owoc Twej miłości
którą by serca znów były rozgrzane.

Podczas bezkrwawej Ofiary Kapłana,
gdy Bóg otwiera swój skarb niepojęty,
Ty proś za nami Najwyższego Pana!
Ty nas polecaj, o Wojciechu Święty.

O nie wypuszczaj ziemi tej z opieki.
by się przykładem cnót braterskich stała.
Czuwaj nad nami teraz i na wieki,
gdy w niej złożymy grzeszne nasze ciała.